एक रसांस्कृतिक विश्लेषण

डा. विजय दत्त । ​नेपालको पहिचान, सांस्कृतिक चेतना र सामाजिक समरसता हिन्दु, हिमालय एवं हिन्दुपति बाबा पशुपतिनाथबाट नै छ। नेपाल विश्वको मानचित्रमा केवल एउटा भौगोलिक भूभाग मात्र होइन; यो 'ॐकार परिवार', वेद, हिमालय र भगवान् श्री पशुपतिनाथको पावन भूमि हो। यो एउटा यस्तो राष्ट्र हो जसको सभ्यता र पहिचान युगौँ-युगदेखि शान्ति, सहअस्तित्व र आध्यात्मिक संस्कारमा टिकेको छ। यस्तो अवस्थामा देशको जिम्मेवार पदमा रहेका कुनै पनि जनप्रतिनिधि वा राजनीतिज्ञको तर्फबाट नेपालको मूल चेतना र जनभावनालाई ठेस पुर्‍याउने किसिमको अभिव्यक्ति आउनु अत्यंत चिन्ताजनक र दुर्भाग्यपूर्ण छ।

*​संस्कृति र पदीय गरिमाको सम्मान*

सार्वजनिक जीवनमा जिम्मेवार पद सम्हाल्ने व्यक्तिहरूबाट यो अपेक्षा गरिन्छ कि उनीहरूले समाजलाई एकजुट बनाउने र देशका प्राचीन धरोहरहरूको सम्मान गर्ने आचरण प्रस्तुत गरून्।

'ॐ' र वैदिक चेतना: 'ॐ' केवल एउटा धार्मिक प्रतीक मात्र होइन, बल्कि सार्वभौमिक शान्ति र चेतनाको मूल मन्त्र हो। पारिवारिक संस्कार र राष्ट्रिय पहिचानबाट विमुख भएर दिइएका अभिव्यक्तिले समाजमा निराशा र आक्रोश पैदा गर्छन्।

*​राष्ट्रिय पहिचानको रक्षा*

नेपालको मुख्य पहिचान यसको धर्म, संस्कृति, हिमालय र भगवान् पशुपतिनाथसँग जोडिएको छ। चुनावी राजनीति (भोट) र वित्तीय स्वार्थ (नोट) का लागि जनसांख्यिकी र बहुसंख्यक आबादीको भावनालाई बेवास्ता गर्नु राष्ट्रहितमा हुन सक्दैन। त्यसमा पनि विदेशी आक्रान्तको धर्मान्तरण (conversion) द्वारा लादिएका धर्मका लागि।

*​वैश्विक सन्दर्भ र आतंकवादमा स्पष्ट दृष्टिकोण*

संवेदनशील वैश्विक परिस्थितिहरूका बीच कट्टरपन्थ र उग्रवादविरुद्ध एउटा ठोस र निष्पक्ष नीतिको आवश्यकता छ:-

​कट्टरपन्थ र शान्तिको सन्तुलन: इतिहास र वर्तमान वैश्विक परिदृश्य यस कुराको प्रमाण हुन् कि जब-जब कट्टरपन्थी विचारधाराहरू हावी भएका छन्, तब-तब शान्ति र समृद्धि बाधित भएका छन्। दुनियाँका धेरै देशहरू आज उग्रवाद र आतंकवादको चपेटामा परेर प्रशासनिक तथा सामाजिक संकट भोगिरहेका छन्।

​कडा प्रशासनिक कदम: शिक्षा र धार्मिक स्थलहरूको प्रयोग शान्ति र मानवीय मूल्यहरूको संवर्द्धनका लागि हुनुपर्छ, न कि असामाजिक गतिविधि वा अवैध भण्डारण (फन्डिङ) का लागि। सरकारको यो दायित्व हो कि उसले शंकास्पद गतिविधि, अवैध धनको प्रवाह र कट्टरपन्थी रुझानहरूमाथि तत्काल र कठोर कानुनी कारबाही गरोस्।

*​निष्कर्ष*

नेपालजस्तो संस्कारयुक्त र शान्तिप्रिय देशलाई गलत बयानबाजीमार्फत कुसंस्कारित वा विभाजित गर्ने प्रयास हुनु हुँदैन। यदि कुनै नेता वा नीति-निर्माताले देशको स्थितिमा सुधार ल्याउन सक्दैन भने, उसलाई समाजको तानाबाना बिगार्ने अधिकार पनि छैन। जनप्रतिनिधिहरूले देशका नागरिकहरूको मत, उनीहरूको भावना र ऐतिहासिक पृष्ठभूमिलाई गहिराइका साथ बुझ्नुपर्छ।

समयको माग छ कि हामी भ्रामक बयानहरूबाट बचेर नेपालको सम्प्रभुता, सनातन पहिचान र सामाजिक समरसताको रक्षाका लागि एकजुट रहौँ। यसका लागि ९३.१५% सनातन ॐकार परिवार एकजुट हुनु आवश्यक छ।